Portrait of George Herbert (poet) by Robert White in 1674. From National Portrait Gallery (UK)
Bodrum/AkmazÇeşmeSokak’ da George Herbert’in « The Collar » şiirnden anladığım şey. Çeviri değil, tefsir. O zaman alegorik işlere şifrelere yatkınım tabi, yüce türk tefsir geleneğinin yılmaz takipçileri bahçede iki karış çimi büyütemiyoruz, tahta kuruları sarmış evi, burnumun ucunda dönen dalavereden haberim yok. Şiiri şiirle yazıyoruz, sene 2006.
« The Collar » Borges’in « kum kitabı » öyküsünün bilinen 7 malzemesinden biri. O da öyle yapıyor, laftan laf çıkarıyor. Kolajın büyük ustası.
(Ekim 2012, Sibel Danende )
bkz. « Sağdan Giden Borges » Katherine Singer Kovacs (çev. Halil Hacialioğlu) [TIKLA]
***
***
Yıktım mabedi, kestim zırlamayı,
Gideceğim artık buralardan!
Kısmetim firari bir süvarininki kadar açıkken
Ve tuvale tesadüfle düşen
Bulutunki kadar aflak,
Ne sandın? Ah edip sızlanacak mıydım?
Çıkarmayacak mıydım cüppeyi, salak ?
İyi ama şimdi ben gitmekle acaba
Ekini mi bıraktım, ağustosta tarlada?
Hasadından kanlı bir diken parçası mı yoksa elimde kalan?
Ve şu cennet yemişinden toplayamayacak mıyım bir daha?
Ki en mühim bir esastı: Hurmanın sırrı ihlastı,
Hey yüce yemişleri yaradan!
Aslına bakarsan, kutsal kase de doluydu,
Burnumu çeke çeke içmeseydim onu.
Ve nasırım da mısırım da oradaydı,
Göz yaşımla boğmasaydım tarlaları.
Şimdi zaman mı benden çalmış oldu ben mi zamandan ,
Hey Allahın şaşkını ?
Tek bir defneyaprağı yok mu artık koca evrende
Şu başıma tac olacak,
Yoluma dökülecek çiçekler, o parlak renkli çelenk
Hepsi havaya mı uçtu?
Mabedinden çıkmakla
İsrafta mıyım, alayını sarfta mıyım, söyle!
Ah Hayır ehl-i kalbim
Kalbimin sabırsız eli hayır,
Öyle değil tabi ki,
Bir meyvesi olacak elbet bu firarın.
Haydi çifte zevkle geri getir kederle uçan seneleri:
Kurtul şu münakaşadan evvela;
Öyle mi fitiz böyle mi?
Ve sonra terk et altın kafesini
O kafes ki, senin kumdan kemendin
Teemmül terkeşinde tepili
Zibil gibi,
Tefekküründen ibaretti.
Seni iten ve içine çeken
İbrişim bir kuşak idi.
Ve Yasa’ndı seni ipe çeken
Sen ona göz edip de hiçbir şey görmezken.
Haydi ama topla artık dikkatini
Gideceğiz az sonra, vakit geldi.
Çıkar korkularının kravatını.
Çağır şu can çekişen kafanı da:
Cüppeyi giyen o değil miydi
Abd-al Rahman
Ve rabbin semerine layık olan kafan!
Çağır işte onu!
Çağır çağırmasına da,
Şu bedevi figanımla
Her kelimede gittikçe büyürken
Hiddetim ve yabanlığım,
Kulağım da bir yandan ezanda:
“E haydi çocuklar namaza!”
Ve yine cevap verdim işte, hay alla ;
“La ilahe illalla…”
The Collar.
I Struck the board, and cry’d, No more.
I will abroad.
What? shall I ever sigh and pine?
My lines and life are free; free as the rode,
Loose as the winde, as large as store.
Shall I be still in suit?
Have I no harvest but a thorn
To let me bloud, and not restore
What I have lost with cordiall fruit?
Sure there was wine
Before my sighs did drie it: there was corn
Before my tears did drown it.
Is the yeare onely lost to me?
Have I no bayes to crown it?
No flowers, no garlands gay? all blasted?
All wasted?
Not so, my heart: but there is fruit,
And thou hast hands.
Recover all thy sigh-blown age
On double pleasures: leave thy cold dispute
Of what is fit, and not. Forsake thy cage,
Thy rope of sands,1
Which pettie thoughts have made, and made to thee
Good cable, to enforce and draw,
And be thy law,
While thou didst wink and wouldst not see.
Away; take heed:
I will abroad.
Call in thy deaths head there: tie up thy fears.
He that forbears
To suit and serve his need,
Deserves his load.
But as I rav’d and grew more fierce and wilde
At every word,
Me thoughts I heard one calling, Childe:
And I reply’d, My Lord.
