Düzine

Düzinenin yaşamımızdaki önemi 12 sayısının 10 sayısına göre kimi hesapsal kolaylıklara sahip olmasındandır. Şöyle ki: 10, sadece 2 ve 5’e tam bölünür; oysa 12, hem 2, hem 3, hem 4, hem de 6’ya tam bölünür. Bunu şöyle de okuyabiliriz bir düzineyi 2’ye, 3’e, 4’e ve 6’ya ayırabiliriz; oysa 10’luk bir desteyi sadece 2’ye veya 5’e ayırabiliriz. Kardeş kavgalarının genelde eşit bölüşememeden kaynaklandığı düşünülünce bu hesapsal kolaylığın hayatî önemini görmek zor değildir. Bugün saat sistemi, trigonometri, ya da astronomi vs. yerlerde hâlâ 60’ı kullanmamızın bir nedeni budur. Yani 60, 12’nin 5, 10’un 6 katıdır; 60, hem 10’luk hem de 12’lik sistemle uyumlu çalışır. Dolayısıyla 2, 3, 4, 5, 6 gibi sayılarla çalışmayı oldukça kolaylaştırır. Tarihsel olarak, günümüzde 60’lı sayı sisteminin yaygın olarak kullanılması, Yunanlıların Babillilerin 60’lı sayı sistemini iktibas etmesinden kaynaklanıyor. Babillilerin sayı sistemleri gereği kesirli sayılarla haşir neşir oldukları biliniyor. Kesirli sayılarla çalışırken, 12’nin katı bir sayıya ulaşmak kolay oluyor paydayı eşitlerken. Örneğin, diyelim ki 1/6 ile 1/4 toplamak kolay çünkü 2/12+3/12 seklinde genişletilebilirler veya benzer şekilde 10/60+15/60 diye genişletilebilirler; yani 60 çoğu payda eşitleme işini kolaylıkla görüyor, 60’ın bir katına ulaşmaya gerek kalmıyor.