1899-1961 yılları arasında yaşamış Türk romancı ve düşünürü. Şair İsmail Safa’nın oğludur. İki yaşında yetim kalmış, fakirlik ve hastalık ile mücadele ederken kendini yetiştirmiş, hayatını yazı yazarak kazanmıştır.
Gençlik yıllarında önce pozitivizm ve materyalizmi benimsemiş, ancak daha sonra milliyetçi fikirleri savunmaya başlamıştır. Türk edebiyatında polemik türünde en çok yazıları olan yazarlardan biridir. Her ikisi ile de arkadaşlığı olan Necip Fazıl ve Nazım Hikmet, tartıştığı yazarlar içinde en çok tanınanlar arasındadır.
Düşünce alanında daha çok Batı ve Doğu meselesi ile ilgili çalışmaları vardır. Özellikle Türk İnkılabına Bakışlar adlı kitabında, Doğu ve Batı arasında Türkiye’nin mevkiini tartışır. Doğu’nun mistik ruh yapısını ve Batı’nın matematik düşünce şeklini benimser.
Türkiye’de psikolojik roman türünün öncüsü sayılan romanlarında da sıklıkla Doğu-Batı meselesini inceler.
Dokuzuncu Hariciye Koğuşu, Fatih Harbiye, Bir Tereddüdün Romanı, Matmazel Noraliya’nın Koltuğu ve Yalnızız, romanları arasında sayılabilir.
Döneminde yayınlanmış hemen her gazete ve dergide imzasına rastlanmaktadır. Bu gazete ve dergilerden Kültür Haftası ve Türk Düşüncesi gibi bazılarını bizzat neşretmiştir. Edebi, fikri ve siyasi eserlerinin dışında, daha çok geçinmek amacıyla ve Server Bedii imzasıyla yazdığı Cingöz Recai başlıklı polisiye serinin altı çizilmelidir.
Peyami Safa hakkındaki biyografik çalışmalar arasında Beşir Ayvazoğlu’nun Peyami isimli kitabı kapsamlı bir örnek teşkil etmektedir.
[Alpertunga Kara] (bb 2/’05)
