şiirpostası’nda Matruşka Kali’nin yayınladığı bir haber var. “Antropolog Gözüyle Sayborglar”. Haber marketingturkiye.com.tr adresinden. Sayborg dediği i-phone i-pod tv cinsinden cihazlarla dünyaya bağlanan kimseler. Bu “yeni nesil” için anahtar sözcük Google’ın temel yatırım alanı olarak seçtiği “Augmented Reality”, AR, yani “Arttırılmış Gerçeklik” kavramı. AR, holografik bir gözlük sayesinde “gerçek” görüntünün üzerine bindirilmiş üç boyutlu animasyon gibi sanal nesneler, Terminatör bakışı yani. Göze takılan kontak lensle herkesin kafasına hâle geçirmek cinsinden. Köken endüstri harp sanayii, uygulama hedefi de şimdilik “reklam teknolojileri”. AR’ nin biraz uçuk bir proje olup olmadığı sorusuna gelince, Larry Page bir mülakatında bunu şöyle cevaplıyor: “En eski insanda olmayan hiçbir şeyi Google’da da bulamazsınız, silikon vadisi çalışanlarının pek çoğu antropolog ve sosyal psikiyatr kökenli kişilerdir ve elbette çok pahalı olan yatırımlarımızı riske etmeyecek gözlemler yapıyorlar”. Aklıma Charles Tilly’nin meşhur rahibi Jerry Falwell geliyor. Koyu ırkçı ve 30 yıl boyunca kilisesine inatla “siyah” kabul etmeyen Falwell’in ayrımcı kiliselere ödeneğin kesilmesiyle birlikte aniden 1969’da fikrini değiştirdiğini görürüz. Aslında Falwell bu gelişme karşısında tamamen şaşkındır ve son vaazında Vatikan’ın ödenekle ilgili uygulamasını “alakasız ve anlaşılmaz” olarak niteler. Falwell ’daki bu ani değişikliğin sebebini ise kendi ağzından ancak 15 yıl sonra yayınladığı otobiyografisi sayesinde öğrenebiliyoruz (elbette şu can sıkıcı ödenek meselesiyle en ufak bir ilişki kurulmadan). Falwell burada “neden” olarak kilise yolundaki ayakkabı boyacısı siyahi Lewis’le aralarında geçen “dokunaklı bir konuşmanın” ona aniden nasıl doğru yolu gösterdiğini anlatır. Böylece 80’li yılların sosyal kodlarına en uygun biçimde ve tam zamanında ifadelendirilmiş “tanrının kalbimdeki küçük sesi” adlı “şık” öyküsünü “neden” olarak okuma fırsatı buluruz. Diyeceğim, elbette Larry Page’in sosyal antropolgları Falwell’ın “Arttırılmış Gerçek” ihtiyacının oldukça farkında ve pahalı yatırımlarını çöpe atacakları falan yok. Aslında Tilly “Neden” adlı bu kitabında insanların etrafta olup biten onca alakasız şeyin tümünü “anlaşılır”, kabul edilebilir” veya “açıklanabilir” kılmak için vaziyete uygun, yani “şık” nedenler, görünümler yaratma konusundaki on bin yıllık maharetinden söz eder. Buna muhalefetin öyküleri de dâhildir elbet. Ardından, “öyküleme” adını verdiği bu hayatı süsleye süsleye sevme geleneğinin en eski araçlarını sayar; din, sanat, teknoloji, sanat… evet SANAT da yani, eksiltme dedikleri SANAT.
{mp4-flv}029-danende-marco tempest a magical tale{/mp4-flv}
